Przystanek CXCIV: Łucznik Żurek

 

Autor: Artur Żurek

Tytuł tomu: Łucznik (tom II)

Tytuł serii: Henryk Zamroz

Wydawnictwo: Initium

Rok wydania: 2023

Ilość stron: 408

Gatunek: Kryminał

Ogólna ocena: 9/10

Czy wnerwiła Kocyk? Kocyk tym razem przeżyje (choć siedzi pod kroplówką) 

Tym razem coś z zupełnie innego gatunku. Wysoką ocenę zawdzięcza przede wszystkim poprzedniej recenzowanej pozycji - po prostu wszystko, co nadejdzie potem będzie lepsze. Trudno porównywać się ze szmatławcem, jeśli posiadasz jakąkolwiek treść.

Wracając do rzeczy. To jest moje pierwsze spotkanie z tym autorem i ogólnie nie było takie złe. Zagadka całkiem na poziomie, ja dopiero pod koniec zrozumiałam, kto jest tytułowym łucznikiem i dawałam się wodzić za nos, próbując dociec. Uważam, że fabuła została nieźle poprowadzona - właśnie dlatego, że najpierw czytelnik ma swoją koncepcję, typuje, później dostaje serię znaków, że "coś jest nie tak" w tej koncepcji i typuje inaczej. Jedynie: wydaje mi się, że lepiej byłoby jeszcze dać miejsca na swoje słowa od Łucznika, to by dodatkowo wzbogaciło treść, ponieważ mamy jedynie od niego list, skąd możemy zrozumieć jego nastawienie (chociaż... przez książkę ciągną się jeszcze jego spostrzeżenia), brakowało mi jednak czegoś mocniejszego o jego historii, dlaczego wybrał taką a nie inną drogę. Ale nie jest to błąd, ja tak poczułam, ja chciałam więcej. Kto wie, może w poprzednim lub następnym tomie coś takiego się podziało.

Właśnie. Ja dopiero pisząc tą recenzję dowiedziałam się, że to drugi tom serii, dlatego oceniam go zupełnie osobno. Nigdzie, totalnie nigdzie (mam na myśli wiadomości zawarte na okładce i/lub w środku) nie natknęłam się na notkę w postaci takiej informacji, co jest dla mnie zupełnie niezrozumiałe. Z drugiej strony - może poszczególne tomy łączy jedynie osoba głównego bohatera (Henryka Zamroza), ja czytałam ją jako osobną powieść i nie zauważyłam braku jakiś wiadomości. Niemniej byłam totalnie zaskoczona. Jeśli ktoś chciałby zająć się tomami od pana Żurka, dowie się tego jedynie z internetu (ogromne prawdopodobieństwo, że czytelnik nie zacznie od początku serii).  

Miejscem akcji jest Warszawa, co będzie miało niemałe znaczenie dla mieszkańców tego miasta lub osób orientujących się w jej topografii. Ja mniej więcej ogarniałam, gdzie co jest, ale dla osoby mniej zaznajomionych to nie będzie gratka. Dziwnym dla mnie momentem była wizyta bohatera książki w więzieniu i scena, która uświadamia wszystkich, jak ładnie grypsuje. Wydawało mi się to wciśnięte na siłę i dlatego nie polubiłam tej sceny. Sporo było odwołań do wojny ukraińskiej i pandemii, czyli tematów dość aktualnych, ale bez zajęcia stanowisko, po prostu wzmiankowane - suche podanie na stół.

A o czym to w ogóle? Jakiś wariat postanawia okroić liczbę mieszkańców stolicy za pomocą łuku, strzelając do przypadkowych ludzi. Jak dla mnie, to dość ciekawa koncepcja. Fabuła rozgrywa się na tym, aby znaleźć osobę, która za tym stoi. Bardzo negatywnie została pokazana policja, mimo że większość postaci była właśnie policjantami - jako osoby skorumpowane, niezbyt mądre, popychane przez górę do szybkich wyników, przez co nader często zdarzały się pomyłki. Taka ocena w książce mnie nawet zaskoczyła.

Podobało mi się zarysowanie postaci. Ukrainka ma jaja i trudno jej nie lubić, psycholog jest wręcz wielowymiarowy, a prawnik wszechwiedzący, ale mimo to nie zarozumiały. Osoby pracujące w policji to kompletny przegląd osobowości - od umysłu podobnego do Sherlocka Holmesa (choć zbyt często wpadający w błędy i sytuacje spowodowane przez osobiste doświadczenia) po totalnego (przepraszam, tak jest w książce) idiotę. Główny bohater mi się podobał. Potrafił być sarkastyczny, zapobiegliwy, logiczny, ale i oddawać się emocjom pod wpływem chwili. Taki ludzki, prawdziwy.

Podsumowując: dawno nie czytałam tak dobrej pozycji. Finał co prawda niewysokich lotów, ale satysfakcjonujący, postaci ciekawe i zróżnicowane, dobrze poprowadzona fabuła, dynamiczna forma (przemyślenia bohaterów mieszające się z dialogami i sporymi opisami). Przyznaję, że niektóre dialogi wyglądały jak wykłady (np. przypadek wampira z Zagłębia), co mi się osobiście nie podoba, ale często pojawia się w takich pozycjach (jako wyjaśnienie danego kryminalnego przypadku), więc musiałam to przeboleć. Lektura mnie wciągnęła i nie odstręczyła, czytałam zachłannie w wolnej chwili, przez co mogę z czystym sumieniem polecić dalej (ale może od pierwszego tomu).

Przystanek CXCIII: When I met Nowak

Autor: Wiktoria Nowak

Tytuł tomu: When I met you

Tytuł serii: Cure me

Wydawnictwo: Romantyczne

Rok wydania: 2023

Ilość tomów: na razie 1

Gatunek: romans, nad którym nikomu nie chciało się myśleć

Ogólna ocena: poniżej wszelkiej krytyki

Czy wnerwiła Kocyk? TO JAKIŚ CHOLERNIE NIESMACZNY ŻART 

OSTRZEŻENIE: Niech młodzież tego nie czyta, przewijajcie dalej.

Są książki świetne, dobre i złe. Nie mam problemu w ocenie pozycji, które są nieco słabsze, którym coś nie wyszło, ale... Od razu zapytam: gdzie mam wsadzić tą wspomnianą wyżej? Bo cisną mi się same niecenzuralne słowa. Spotykam różne książki, czytuję różne recenzje czy opinie, ale nie mogę wyjść z podziwu, że tak wiele pseudorecenzentów (na okładce widnieje ich 14-stu - ciekawe, co brali i ile to stoi na rynku) robi coś takiego, wystawiając pozytywną opinię czemuś tak dennemu, co nie nadaje się nawet na najtańszy papier toaletowy. I uprzedzam - nie, nie chodzi o cholerny gust, różnicę w zdaniach czy odmianie w doświadczeniu i Bóg wie, jakie jeszcze wymówki na to, że komuś nie chciało się zrobić researchu/ czegoś przeczytać/ dopracować/ napracować/ przemyśleć (kiedy coś robić, to włącz mózg, bardzo proszę), w ogóle - chcesz być pisarzem? To w jakim celu postanawiasz wydać chłam? Komu/ czemu? Dla trochę kasy? Matko jedyna, to jest sygnowane twoim nazwiskiem, nie wstyd ci?? Twoje dzieci będą to widzieć, TWOI znajomi, krewni. To jak pokazywanie dolnej części pleców na Instagramie i podpisywanie tego pytaniem "czy w rowku powinnam/ powinienem wytatuować sobie literkę D, aby ludzie wiedzieli, gdzie mam tył?". Taki ślad chcecie pozostawić po sobie? Chcecie odgrywać klaunów, to zapraszam do cyrku, a nie robić z księgarni i bibliotek cholerne burdele. Ogarnijcie się! A potem zdziwko, że nikt nie kupuje książek, że "Polacy nie czytają". Serio?? A co mają czytać? Ja się strasznie cieszę, że po takie badziewie nie sięgają!

Chodzi o zwykłą uczciwość, szczerość i szacunek do rzeszy czytelników, którzy cię słuchają, drogi pseudopisarzu, pseudorecenzencie, pseudoredaktorze, pseudowydawco <miejsce na inne takie, ręka mnie rozbolała, jakbym wymieniała polityków>.

Ach, jeszcze ktoś to wydał - czyją córeczką w wydawnictwie jest pani Nowak? Drukowanie 500-stronicowych wypocin licealistki, która ledwo poznała zasadę 2+2, co może pójść nie tak... Nie przeczytanie jej wypracowania, bo "za długie", nie oddanie do prawdziwej korekty, redakcji, nie skonsultowanie planów wydawniczych, nieeeee... niezrobienie zupełnie nic w stronę stworzenia przynajmniej namiastki normalnej powieści, którą dałoby się przeczytać. Jeśli takie są wasze aspiracje, to nawet nie muszę wyrażać nadziei na wasz rychły koniec, ponieważ ja do niego już macham.

 

Obecna literatura popularna jest śmietniskiem niepomiernie obskurnym, trzeba naprawdę uważać, by nie zaryć ryjkiem w rozkładające się pozostałości odzwierzęce. Ta powyższa "powieść" jest tego sztandarowym przykładem. Taki odpad NIGDY nie powinien zostać opublikowany. Ale, oczywiście, jest to moje OSOBISTE zdanie. Po pierwsze: jak można opublikować coś bez żadnej konsultacji z kimś znającymi chociaż język polski? Ja już nie mówię o literatach, polonistach, edytorów, redaktorów, tylko zwykłych ludzi potrafiących czytać. Do tego jak muszą się czuć pracownicy, których nazwiska przypadkowo dopisano przy nic nieznaczących pozycjach:

Redaktor: Anna Dziedzic

Korekta: Patrycja Kubas

Ciągle w całej powieści albo brakuje najważniejszego w zdaniu czasownika, a czasem w ogóle całych fraz, tak na całego i człowiek nie wiem, czy dana postać cierpi na jakąś dysfunkcję, przez którą jej wypowiedzi są niezrozumiałe, czy to jakiś taki chory żarcik pseudowydawcy. Nie wspomnę o biednym języku wsadzanym w usta bohaterów, przez co ich dialogi wyglądają jak zaczerpnięte od meneli spod monopolu. Zapewne zostały zaczęrpnięte z życia, trącą nierozwiniętym jeszcze nastoletnim umysłem (pseudoautorka chodzi do liceum), który dodatkowo skupia się głównie na idei tiktoka niż na dopracowaniu treści. I tak przez 500 stron katorgi. Matko jedyna... Nawet masochiści nie są tak zdesperowani. Kto wie? Może korektor też tak stwierdził, porzucając poprawę za 1zł/ 1 800 zzs losowi.

Jeśli ludzie wzięli za to kasę, a nie dostali karę, to... nie wiem, jak to nazwać. Pralnia brudnych pieniędzy? Może ta książka to szyfr dla tajnych ugrupowań, które wydają rozkazy w związku z przejęciem władzy nad światem? Wolałabym to, niż smutną prawdę.

Jeśli ktoś mi rzuci teraz tekstem w stylu "ale przecież ważniejsza jest treść", to to drugie - jeśli krew mnie nie zdąży zalać potężną falą tsunami, to odpowiem, że nieeee, nie w tym, jak i wielu podobnych przypadkach. Historia jest bladym romansem, w którym wszyscy nastolatkowie tracą czas na stosunki raczej jednoznaczne + achy i ochy dziewczynek w stylu dlaczego nie ja/ dlaczego on to zrobił/ ach ta klata/ fiut, pardon, wybrzuszenie na spodniach. Tak naprawdę streściłam właśnie 500 stron, więc nie ma za co. Na głównej tapecie jakaś nielogiczna i nieprzemyślana w jakikolwiek sposób relacja bad boy'a z bohaterką z otyłością, której kilogramy wyparowały jak kamfora dzięki chyba wróżce chrzestnej, dodam, że wszyscy rzygają bogactwem jak mój kot sierścią. Na takim tle próba przedstawienia toksycznej relacji i elementów przemocy psychicznej skończyła się na jakimś tańcu parodii i kpiny z jakichkolwiek podstaw psychologii, logiki i mojej miłości do sensu. Może dlatego, gdy np. główna bohaterka rzyga i błaga, by podrzucono ją do domu, to spokojnie wdaje się jeszcze w bijatykę i godzinną dyskusję, która chyba miała się cechować elokwencją i humorem, ale cóż, nie wyszło. Ja się właśnie tak czułam przez całą tą "przygodę". Ale btw, powinnam się kapnąć, że coś jest nie tak już na początku, ponieważ w drugim rozdziale Hope czyta Colleen Hoover, a w kolejnych Parks (ten bad boy) nie dość, że robi to samo (sic!), to jeszcze ją cytuje. Jakaś reklama na boku czy coś? Najwyraźniej największa idolka autorki. To był znak, by lepiej nie dochodzić do następnych rozdziałów tej hańby. Jedna scena pseudoksiążki przypomina niebezpiecznie "Breakfast club" (dzieci siedzą po lekcjach za karę w szkole), oczywiście mocno spłycony i pozbawiony puenty w stosunku do genialnego przedstawienia filmowego.

Boli mnie najbardziej, że ta książka próbowała się bronić tym, że jej treść zahacza o tzw. trudne tematy typu bulimia/ otyłość/ przemoc psychiczna/ szkolne fale. Droga pseudoautorko: wsadzenie przypadkowego cytatu to nie "pokazanie problemu w całej okazałości" lub "dodanie otuchy osobom z problemami" (tak, cytuję tzw. "awtorkę"), podobnie jak fakt, że bulimia to nie jedno rzygnięcie bohaterki po zjedzeniu pizzzy z podwójnym serem. To po prostu lenistwo i brak pomysłu, nie wspomnieć o potrzebie planingu w tego typu przedsięwzięciach. Naprawdę, przeczytanie definicji na internecie to taki problem? Jasny szlag, to szczerze współczuję. Dodam: nie wystarczy "wiedzieć", co to bulimia - jeśli o tym piszesz (porywasz się na to), w takim razie próbuj zrobić z tego przekaz, a nie wysypisko przypadkowych liter, jakie powstało z tej pożal się Boże pseudoksiążki. Śmietnik byłby lepszym miejscem, domem takich badziewi.

Nie chcę się już więcej nad tym roztkliwiać. Ta pozycja to po prostu bagno niespełnionych marzeń dziecka-licealistki, które chciało zostać pisarką, więc korzystając ze znajomości tupnęło nóżką i wydało byle co. Żal mi takiego świata. Będę szerokim łukiem omijać to pseudowydawnictwo i ich pracowników, wszystkich ostrzegając przed parszywym błędem, jakim będzie zakup jakiejkolwiek ich pozycji. Wy to chcecie czytać? No i na zdrowie. Ale potem nie wmawiajcie mi przynajmniej, że sięgacie po literaturę.

Przystanek CXCII: Świąteczne życzenie Cole

Autor: Courtney Cole

Tytuł: Świąteczne życzenie

Wydawnictwo: Lekkie

Tłumacz: Helena Komar

Rok wydania: 2023

Ilość stron: 352

Gatunek: romans

Ogólna ocena: 7/10

Czy wnerwiła Kocyk? Świąteczny klimat, gwiazki, choinka, bombki do zamienienia na miazgę... Jak ktokolwiek ma się przy tym wnerwiać?

Świąteczne klimaty wzięły i mnie - tyle słyszałam od znajomych, że na święta czyta się świąteczne książki, że sama potraktowałam to na poważnie. Tym razem wybrałam książkę autorki, która już ma na swoim koncie parę pozycji, do tego równie świątecznych tj. Świąteczna sukienka, Dom na święta. Podobają mi się ludzie, którzy znajdują swoją niszę i się w niej realizują, także odnajduję to na wielki plus.

Nie ma co się dalej roztkliwiać nad aurą. Tej pozycji nie przeżyłabym, przerabiając ją np. latem, ale muszę powiedzieć, że jest jednak coś w tym, że takie książki faktycznie sprawdzają się w święta. Choinka skrzy się światłem wielobarwnych lampeczek, obok talerzyka z pierniczkami wesoło tańczą płomienie świeczek zapachowych, w powietrzu unosi się zapach świerku zerwanego na wieńce, a w tle połyskuje jeszcze słaby odór karpia. Żartowałam, ja karpia bardzo lubię! Nie mogłam się jednak powstrzymać... W każdym razie przy takiej scenerii nawet nazbyt naiwne lektury dochodzą do skutku i żaden Kocyk nie jest wtedy poszkodowany.

Historia jest banalna i rozgrywa się na planie tych wszystkich filmików świątecznych, o których bardzo szybko się zapomina. Tutaj jest podobnie zresztą... Ale nazwa wydawnictwa zobowiązuje (Lekkie), wiadomo, na co czytelnik się pisze. Właśnie, a propos wydawcy - ewidentnym plusem jest dopracowany język, ciekawe opisy i porównania, dobre tłumaczenie i doprecyzowanie treści. W całej książce nie znalazłam ani jednego błędu, a zwykle nie przykładając się znajduje co najmniej pięć! Właśnie dlatego nie skreślam tego wydawnictwa i będę poszukiwać innych książek ich druku. Polecam to pozostałym.

Banalna historia dotyczy pewnego małżeństwa spełnionego zawodowo, ale z poczuciem, że ich miłość się skończyła. Że w ogóle teraz to tylko się rozstać. Na szczęście jest okres świąteczny, więc dzieje się magia i bum! Para przechodzi do świata alternatywnego i poznaje się jeszcze raz, na nowo rozkwita uczucie i w ogóle sprawiają, że świat wokół nich zostaje naprawiony. Do tego Nowy York zimową porą, co może pójść nie tak?

SPOILER: Noel i Jonah, bo tak się nazywa flagowa para, trafiają za pomocą ogromnego psa, którego btw. są właścicielem, do sklepu z antykami, a tam - na ekscentrycznego właściciela o magicznych właściwościach i niebezpiecznej tendencji do zostania pisarzem. On daje im czarodziejski przedmiot, w nocy wypowiadają niechcący życzenie, a rano budzą się w zupełnie innych łóżkach, odseparowani od siebie i w ogóle niepamiętający, że byli razem wcześniej. Dalej historia polega na tym, by sobie tą bliskość stworzyć, poznać się od początku. Cała draka ma na celu zrozumienie, że skupienie się na swoich problemach i rozwinięciu kariery zawodowej, a nie wiązania się z kimś na stałe od razu po studiach nie spowoduje, że będziemy szczęśliwi. Może potrzebujemy realizacji w miłości i w pracy, a nie skupienia się wyłącznie na jednej ścieżce. Ale to mnie się tak wydaje po lekturze, każdy może mieć inne odczucia.

Autor nie bawił się w tuszowanie historii alternatywnej i tutaj wiele jest wątków typu "ale jak to się nie znacie, chodziliście przecież do tej samej klasy!", bardzo lekko wspomniane i rzadko, co bardzo mi się podobało. Były po prostu zgrzyty w wersjach równoległych i autor stwierdził - a, walić to, będą! Bardzo dobry pomysł. Dzięki temu nie było tu sytuacji, których nie dało się wytłumaczyć. Z wkurzających rzeczy to dla mnie był pies Elliot. W sumie może to dlatego, że bardziej lubię słodkie puchate stworzonka, a nie ogromne, śliniące się bydlęta. Wiele razy zamiast błogiego uśmiechu na twarzy, miałam niesmak. Ale z drugiej strony wiem, że pewnie gdybym miała przed sobą taką bestię, to bym jej też nie wyrzuciła i jakoś pokochała. Także - mam tu mieszane odczucia, raczej nie spowodowane złymi opisami. Bo jakby można było lepiej opisać taką relację?

Kto wie, może można.

Koniec końców - przeżyłam, dobrnęłam do końca z ciekawości. Jako lektura świąteczna, to uważam tą książkę za sprawdzoną. Podobała mi się oprawa korektorska i redakcyjna, dobre i porządne opisy, normalne relacje międzyludzkie, rozwijające się uczucie. Finał historii kończy się wielką pompą, wszystkim wreszcie zaczyna się układać, problemy znikają, nawet właściciel sklepu z antykami wydaje swoją upragnioną książkę. Amerykański sen, ale może tego właśnie trzeba w święta.

Lub okresie zimowym. 

Przystanek CXCI: Matka noc Vonnegut

 

Autor: Vonnegut Kurt

Tytuł: Matka noc

Wydawnictwo: Zysk i S-ka

Tłumacz: Lech Jęczmyk

Rok wydania: 2019 (wyd. 1 1992)

Ilość stron: 272

Gatunek: powieść historyczna

Ogólna ocena: 10/10

Czy wnerwiła Kocyk? O matko noc! Co to było! <Kocyk w głębokim szoku emocjonalnym> 

Źródło: lubimyczytac.pl

W naturze występują książki dziwne i dziwniejsze, ta prezentowana powyżej należy zdecydowanie do tej drugiej grupy. Zresztą, Vonnegut już tu był - to nie jest autor zwykły, sięganie po pozycje z jego nazwiskiem na stronie tytułowej, to jak świadomie skazywanie siebie na szeroką skalę emocji. Nie wszystkie łączą się z uczuciem zadowolenia.

Nie czarujmy się, nienawidzę powieści historycznych, a jednak wzięłam się za nią (to przez nazwisko autora) i nie powiem, tutaj było ciekawie. Po pierwsze od razu dostajemy informację, że to nie biografia, że historia głównego bohatera jest od początku do końca zmyślona, a dlaczego powstała, dowiadujemy się podczas lektury. To nie jest wymyślanie fantastycznych wątków, czym bardziej skandalizujących, tym lepiej dla zasady rynku - to z rozmysłem dobieranie kolejnych rekwizytów i przypadków zdarzeń, które mają głębokie znaczenie dla całej akcji i zamysł całości. Z tego względu, jeśli komuś mam polecić "jakąś" książkę z tego gatunku, polecę właśnie tą - a wyraźnie potępie po branie do ręki chłamu typu Heather Morris. 

Powieść pisana jest jak autobiografia, pisana pod koniec życia, a raczej parę dni przed spodziewaną egzekucją, czego dowiadujemy się już z pierwszego rozdziału. Głównym jej bohaterem jest Howard W. Campbell jr, amerykański pisarz, który kolejami życia znalazł się w III Rzeszy przed wybuchem wojny i już w niej pozostał, zmierzając się z realiami II wojny światowej. Prócz jego udziału w propagandzie III Rzeszy i ścisłej współpracy z Goebelsem, dowiadujemy się o drugiej stronie bohatera - nie jest 100% nazistą, działa dla amerykańskiego wywiadu (choć mało świadomie). Jest także wrażliwym pisarzem zakochanym w swojej żonie. Tych kilka stron składa się na ogólny wizerunek głównego bohatera - a raczej wyraźniego kontrastu między nimi. Bo jak delikatny artysta może pracować dla Hitlera? Jak kochający mąż może propagować zabijanie żydowskich kobiet i dzieci? Jako czytelnicy mamy najpierw okazję znienawidzić głównego bohatera, potępić go za jego uczynki, banalizowanie nazizmu i branie w nim biernego udziału, by potem znaleźć liczne dowody na to, że może wcale nie jest takim złym człowiekiem. Także zastanowić się nad samym sobą, jak my byśmy postąpili w danej sytuacji. Czy nasza ocena wtedy byłaby taka jasna? 

Właśnie wokół tych sprzeczności rozgrywa się powieść, zasakując, skłaniając do przemyśleć. Pojawia się w niej także szereg marginalnych postaci, które wyrażają własne opinie o wojnie, jej ofiarach i oprawcach (np. byli więźniowie obozowi mieszkający za ścianą, nazistowski przyjaciel, który okazuje się Żydem, sowiecki szpieg kochający szachy i sztukę), nie takie sztampowie, jak obecnie. Dużo w nich groteski, sarkazmu, to nie jest jednopłaszczyznowy obraz historii, nie wszystko staje się czarno-białe. Wiele gestów ma teatralny charakter, wpływa na czytelnika wizualnie, co już kompletnie sprawia, że lektura staje się prawdziwą przyjemnością.

Howard po wojnie trafia do Izraela (nie powiem, jak), do Haify (wspominam z rozrzewieniem, ponieważ tak mieszkałam), porównuje siebie do Adolfa Eichmanna i jego procesu (może stąd pomysł na książkę). Same zakończenie jest kompletnym zwrotem akcji w postaci listów - ale tego już nie będę zdradzać. Wspomnę jeszcze tylko, że powieść ta została zekranizowana w 1996 roku przez Keitha Gordona, więc stosunkowo szykob po publikacji. Jeszcze filmu nie oglądałam, ale na pewno zamierzam.

Podsumowując: TO jest właśnie powieść historyczna, od której współcześni pseudopisarze powinni się uczyć. Fikcyjna postać Howarda staje się pretekstem do zastanowienia się nad zapomnianymi wątkami II wojny światowej. Mimo że książka powstała w 1992 roku, jej reedycja jest naprawdę wspaniałym pomysłem - pomimo tylu lat jest to pozycja bardzo aktualna, pokazuje, jak mało poszliśmy do przodu od tego czasu, a nawet - cofnęliśmy się, nie wyrażając żadnych chęci na ponowne odczytanie tamtych czasów i jakie konotacje ma ze współczesnością. Naprawdę zachęcam do jej przeczytania. Mimo że sięga prawie 300 stron, czyta się ją szybko, krótkie rozdziały wprowadzając dynamizm, fabuła nie jest oparta wyłącznie na przemyśleniach bohatera siedzącego w więzieniu, ale także na licznych zwrotach akcji. Naprawdę dobra pozycja!

Przystanek CXC: Wiedźmin Sapkowski

 

Autor: Andrzej Sapkowski

Tytuł serii: Wiedźmin Geralt z Rivii

Wydawnictwo: SuperNowa

Rok wydania: 1993

Ilość tomów: też cholera wie (9?)

Gatunek: fantasy, mitologia słowiańska

Ogólna ocena: 10/10

Czy wnerwiła Kocyk? Nieeee, bałbym się powiedzieć "tak" 

Ogólnie wszyscy wiemy, że klasyków się nie ocenia... źle. Parę słów zadumy zawsze warto poświęcić, szczególnie że mówimy o kimś bardzo ważnym w obrębie naszej polskiej literatury.

Dlaczego piszę, że taki ważny? Chyba nie stworzę jakiegoś zadziwiającego argumentu, że dopiero ten autor obudził w Polakach chęć zapoznania się z mitologią słowiańską. To od niego zrobiło się wielkie bum i moda na tego typu rzeczy, pełno pozycji - nie tylko kolejna fantastyka typu przerabiana tutaj Kisiel czy Bestariusze, ale także naukowe i zbiorcze. Zresztą, jeszsze takie rzeczy się tu pojawią. 

Seria składa się z:

- Ostatnie życzenie 

- Miecz przeznaczenia

- Krew elfów

- Czas pogardy

- Chrzest ognia

- Wieża Jaskółki

- Pani Jeziora

- Sezon burz

- Szpony i kły

W tej chwili jestem po trzecim tomie ("Krew elfów") i powiem, że jest nieźle. Nazwisko fakrycznie zobowiązuje. Właśnie mam przestój, więc nie wiem, kiedy sięgnę po dalsze tomy, dlatego wolę się podzielić tym, co mam teraz.

Pierwsze dwa tomy to zbiory opowiadań, co było dla mnie średnio fajne, ale było to takie wdrożenie, więc spoko. Historia jakoś mi tak dziwnie przypominała "Grę o tron", z miejscowymi intrygami, ciągłymi seksami na boku itd. Ale to może tylko ja tak mam. Każdy rozdział zakończony jest morałem jak w baśni, o przemyślanej konstrukcji. Zdarzają się także przeróbki samych baśni np. "Pięknej i Bestii" (to w ogóle była masakra, wariacja na temat), "Alladyna" (w zasadzie tylko o dżinie), "Mała syrenka" (więc nie tylko Grimm, ale i Andersen) prócz tego wampiry, czarownice, utopce, bazyliczki, elfy to norma. Słowem - mimo że się wiele z tych opowieści zna (jako rodowity Polak oglądało się to i owo z tego uniwersum przecież), to móc w końcu je przeczytać to zupełnie inna sprawa.

Właśnie, jeden ze studentów powiedział mi kiedyś, że uczy się polskiego po to, by przeczytać Sapkowskiego w oryginale. To jest moc!

 Nie będę streszczać tutaj poszczególnych tomów, ponieważ jednak jest to historia w dwutomowych strzępkach, a od trzeciej części nie ma w sumie o czym mówić. Fabuła nie idzie chronologicznie, pojawiają się ciągłe retrospekcje, coś tam po drodze zawsze nagle wychodzi z przeszłości wiedźmina i to też sprawie, że opowieść wypada dynamicznie, ale czytelnik w tym się nie gubi, chłonie wszystko z ciekawością jak gąbka. Do tego język stylizowany na staropolski, pojawiają się określenia, które znam jedynie z prasłowiańskiego lub czeskiego (w sumie w niektórych momentach przydałyby się dobre przypisy z tłumaczeniem). Widać, że to kawał dobrej roboty odbębnionej przez autora, research jak się patrzy (inni powinni się od niego uczyć). Wątki osobiste głównej postaci początkowo nie są ważne dla toku wydarzeń, chodzi o pozbywanie się potworów (jak w grze), inni okazują się nie tacy znowu potworni, gorsi są ludzie (co też wystrzela ciekawie z przygód Wiedźmina, kolejny morał - to nie wygląd decyduje o naszym sercu). Później najwyraźniej koncepcja się zmienia i powstaje cała wielka historia z elementami "wszystkości".

Podsumowując: trzeba przeczytać. Z jednej strony jest to w końcu powieść z wątkami mitologii słowiańskiej, o której mało wiemy w swoim kraju, w przeciwieństwie do mitologii Greków i Rzymian, co wciąż mnie zadziwia (taka ignorancja w ogóle zaczynająca się od edukacji szkolnej). No i warto wiedzieć, skąd taki fenomen z tym Wiedźminem, poznać twórczość Sapkowskiego, o którym za granicą każdy mówi, każdy zna. Bardzo fajna przygoda, do której na pewno powrócę i polecam innym. Nigdy nie jest za późno na Wiedźmina, a poszczególne tomy czyta się łatwo i sprawnie, nie są to jakieś cegiełki.

Przystanek CLXXXIX: Starcie królestw Chima

 

Autor: Cinda Williams Chima

Tytuł serii: Starcie Królestw

Wydawnictwo: Galeria Książki

Rok wydania: 2016

Ilość tomów: cholera wie (4?)

Gatunek: fantasy

Ogólna ocena: 9/10

Czy wnerwiła Kocyk? O dziwo, Kocyk powrócił do fantastyki <właśnie przeszukuje internety, by zdobyć angielskie wersje dalszego ciągu> 

Muszę od razu się przyznać, że przy tej serii wkurzyła mnie jedna rzecz - byłam przekonana, że to trylogia, dlatego z zapałem czytałam do trzeciego tomu spodziewając się, że dowiem się zakończenia.

A tu zonk. Niet. Do tego gdzieś przeczytałam, że bardzo powoli pisane i tłumaczone są następne tomy, więc powodzenia w poznaniu zakończenia xD Chociaż możliwe, że na czwartym tomie się wszystko skończy.

Naprawdę mnie to rozczarowało, ale powiem szczerze, że to też dowód na to, że to dobra seria - nie mogłam doczekać się zakończenia, była ciekawa dalszego ciągu. Niby to młodzieżówka, ale pomysły na rozkręcenie akcji są naprawdę ciekawe, a sama konstrukcja świata przedstawionego - niezła. Owszem, w wielu miejscach można przewidzieć meandry fabuły, ale nie jest to tak infantylne, jak potrafi być przy innych lekturach.

Niniejsza seria "Starcie Królestw" obecnie składa się z czterech tomów. Są to:

- Zaklinacz Ognia

- Zaklinacz Cieni

- Zaklinacz Burzy

- Zaklinacz Śmierci 

Ja w chwili czytelniczego szału poznałam trzy pierwsze tomy, wtedy czwarty był jeszcze w angielskiej wersji i wszyscy narzekali, że tak jest od bezmała trzech lat. Zdarzył się jednak cud i dzisiaj widziałam, że został przetłumaczony i jest już dostępny na polskim rynku.

Każdy z tomów opowiada historię innego bohatera, które oczywiście łączą się z pozostałymi. Dość szybko można zorientować się w świecie przedstawionym, który można poznać w serii "Siedem królestw" - jak bardzo, to nie wiem, ponieważ na razie czytałam tylko tę serię. Niestety, nie wyszukałam wcześniej informacji, że warto ją poznać przed lekturą "Starcia królestw", bywa, ale pewnie kiedyś nadrobię.

Może.

Kiedyś.

Fabuła, jak wspomniałam wcześniej, rozgrywa się wśród nastolatków, więc tym jest tłumaczona pewna ich infantylność, która starszym może przeszkadzać. Są również nieśmiertelne wątki romantyczne i to u każdego z bohaterów danego tomu (szczególnie bezsensowny jest ten z pierwszego tomu, bohaterowie nie mają czasu się nawet w sobie zakochać). Po prostu "love in the air", jakby bez tego książka nie mogłaby zostać wydana. Pojawia się także wątek LGBT, bo bez tego świat też byłby stracony (tom 3).

Bohaterką pierwszego tomu jest Jenna, która całe życie spędziła w kopalni, pracując tam z innymi dziećmi i dorosłymi, co władzy jest bez różnicy. Ma pewnien symbol na karku, później okazuje się, że także zdolności magiczne i to będzie tematem przewodnim - wszyscy bohaterowie tomów tak mają, a wyjaśnienie tej zagadki pewnie ma za zadanie wcisnąć nas w fotel w ostatnim tomie. Także: can't wait! Yay! A, i jest jeszcze jej wybranek Ash, uciekający z domu królewicz, który uczy się na uzdrowiciela, ale też na skrytobójce i... w ogóle zaskoczyło mnie trochę to, że ogólnie jest przedstawiany jako osoba doświadczona przez los, z drugiej strony wciąż niewinna, stale dziecko. Nie wiem, ale gdybym zamordowano mi część rodziny, ja uciekła z domu i na dodatek ktoś próbował mnie zabić, a ja ich, bo - przypominam - jestem asasynem, to teges, chyba moja moralność wskakuje na inny poziom. Już lepiej było to zobrazowane przy Beonie z tomu 3, tutaj nastąpiła amnezja. No i jest jeszcze szpieg, której imienia nie mogę sobie teraz przypomnieć, przyjaciółka Asha o mocnej głowie, gdy alkohol wchodzi w grę, dla której najważniejsze jest teoretycznie kasa. Niby sporo takich postaci w książkach, a jakoś ona mi się naprawdę spodobała. Jest do tego jeszcze król-zło, którego nawet żona chce zabić. Nie powiem, najmocniejszy tom, naprawdę dobry.  

Druga część opowiada o Lyss, siostrze Asha, takie dalsze perypetie rodzinne, ale z retrospekcją. Chyba najnudniejsza część, jakby autorka chciała teorię zdarzeń jakoś nadrobić. Oczywiście znowu wątek miłosny, taki trochę trójkącik z Breonem i Hanem (nie, czemu spoiler?). Muzyk Breon stał się dosyć ciekawą postacią i wyłącznie on ratuje ten tom, za to Han... szczerze mówiąc nawet nie pamiętam, który to, a zajmuje sporą część tej części. Serio, nawet nie wiem, co tu streszczać.

Trzeci tom opowiada historię Evana i Destina, znowu z retrospekcją na początku. Destin pojawił się w pierwszym tomie i prawdę mówiąc dopiero tutaj nabiera kolorów (ale kto by go przez drugi tom pamiętał). Dopiero w połowie książki przywracany jest właściwy czas akcji, Ash dopiero spotyka się ze swoją rodziną (sporo mu to zajęło) i pojawia się wreszcie cesarzowa Celestine o specyficznej osobowości. Nie wiem, podoba mi się. Ta część zdecydowanie ratuje kompletną nudę drugiej części, coś się dzieje. 

Czwarty tom... nie wiem, skoro śmierć, to może wszyscy giną.

Podsumowując: na pewno pomysł na świat przedstawiony mi się spodobał, to największy plus, bohaterowie też byli jacyś tacy inni od tych, co prezentują mi pozostali autorzy, była to dla mnie odmiana. Ale owszem, znowu sztampowe wątki miłosne powsadzane na siłę i trochę wnerwiający pomysł z retrospekcjami - powracanie do początku historii danego bohatera w kolejnym tomie serii. Do takich zabiegów potrzebne są jednak jakieś ramy, może osie czasu, jakiekolwiek oznaczenia, by się czytelnik nie pogubił. Ja czytałam po kolei jednym ciągiem te części, a i tak się gubiłam, co według mnie było dziwne. Inna sprawa, że często narzekam na zbytnie rozwlekanie akcji z przypominaniem co było, więc teraz nie mogę za to obniżyć oceny lektury... Nie wiem, ale jakoś ta seria mimo wszystko przypadła mi do gustu.

Przystanek CLXXXVIII: Kajś Rokita

 

Autor: Zbigniew Rokita

Tytuł: Kajś. Opowieści o Górnym Śląsku

Wydawnictwo: Czarne

Rok wydania: 2020

Ilość stron: 317

Gatunek: reportaż

Ogólna ocena: 10/10

Czy wnerwiła Kocyk? Skłoniła do wielu przemyśleń o swoich sąsiadach <shit, chyba się trzeba stąd szybko wyprowadzić> 

Wiem, wiem, nie jestem regularna i w ogóle... Ale wracam. Zawsze wracam. Teraz miałam prawdziwy odwyk książkowy, sporo się u mnie działo, ale nie bójcie żaby, nadrabiam temat i przyprowadzam szeroki zakres lekturowy z tysiąca dziedzin. Do dzieła!

Dzisiaj na tapecie reportaż, pozycja od Zbigniewa Rokity. Historia tego, jak ja w ogóle dotarłam do tej książki również jest ciekawa - pożyczyła mi ją koleżanka z pracy, Ślązaczka z tzw. dziada-pradziada, mocno czująca swą tożsamość mniejszościową. Kilka rozmów z nią zaowocowało dodatkową lekturą, bo człowiek w końcu musi się codziennie dokształcać, poznawać coś nowego, inaczej zostaje takim ogołoconym strachem na wróble, wyzutym ze swego humanizmu.

To, że mieszkając w województwie śląskim wypadałoby znać jego historię nie jest nikomu obce. Niestety, mieszkanie na Pomorzu czy w Warszawie takiej niewiedzy nie tłumaczy, w końcu to część terenu Polski (i odwrotnie, warto poznać historię Kaszub, jak i innych terenów). Na szczęście ktoś coś w tym temacie już słyszał, gdzieś się tam obiło o uszy. Ja sama mieszkając w Zagłębiu i związana nieco ze Śląskiem (mam tam przyjaciół, tam też studiowałam, pracuję i chodziłam tam na zabawy czy zwykły chill out) nauczyłam się niektórych rzeczy o różnicach między niektórymi miastami (np. że Sosnowiec już w nazwie woła o pomoc i dlaczego z wyższych wieżowców w Katowicach, których widok z sięga Zagłębia mieszkania są tańsze), a i z historii coś tam wyszukałam, będąc związana z Czechami i wreszcie - lubiąca wypady na Dolny Śląsk. Do czego zmierzam? Mimo że nigdy nie uważałam siebie za ignorantkę w temacie śląskości, to jednak wcześniej nie wiedziałam, że wiem o niej nie tak wiele, jak podejrzewałam wcześniej.

Książka Rokity otwiera oczy na wiele spraw, tłumaczy różne zjawiska, z których trudno zdać sobie sprawę samemu. Przede wszystkim nie jestem Ślązaczką, nie czuję się związana ani z Zagłębiem, ani ze Śląskiem, mimo że urodziłam się Sosnowiczanką, ale zawsze czułam odrębność moich sąsiadów do własnej tożsamości mocno w nich zakorzenionej, traktującej wręcz zwierzęcą własną odrębność. Wydawało mi się, że ta agresja o najazdach Zagłębiaków i innych na Śląsk jest współcześnie ok, z jednej strony ciągle obecna, ale z drugiej - przecież wszyscy mamy obywatelstwo polskie, więc o co się tak kłócić - nieco nieaktualna. Po lekturze wydaje mi się, że wynika to bardziej z ich potrzeby rysowania granicy, ciągłego upominania się o ten Śląsk, którego nikt nie chce zaakceptować, wpisać prawnie na papier, że tak, owszem, istnieje.

Wjeżdżając na Dolny Śląsk witają nas dwujęzyczne tablice - polskie i niemieckie, które uświadamiają nam, że mniejszości niemieckie są obecne na tych terenach i władze danych miast o nich pamiętają, respektują je. Wjeżdżając do Chorzowa czy Rudy Śląskiej nie widzę tabliczek z nazwami śląskimi, no chyba że na samochodach (np. "dej pozót, bajtel w aucie") czy koszulkach ze śląskimi hasłami. Od lat można przejechać się po Katowicach tramwajem, w których komunikaty są przekazywane po śląsku, ale każdy ma wrażenie, że jest to raczej miejscowa ciekawostka, atrakcja turystyczna, a nie potrzeba, która wyniknęła ze społecznych dążeń. 

W sumie teraz to nawet nie dziwię się, że Ślązacy są tak zmęczeni tą wojną o uznanie ich autonomii (już może nawet nie jako odrębne państwo, ale chociaż o mniejszość narodową, cokolwiek odrębnego), o którą walczą od lat i wciąż się jej im odmawia. Pamiętam, gdy prof. Jolanta Tambor opowiadała mi, że Ślązacy nie mają zestandaryzowanego języka i kultury śląskiej, tak jak mają to Kaszubi i inni, dlatego muszą jeszcze poczekać. Ale to i tak dziwne, że ludzie ogłaszają w rankingach, stronach internetowych i spisach swoją odrębność, a państwo wciąż ma to gdzieś, uznając ich odrębność za zagrożenie, mimo że inne mniejszości już tym niebezpieczeństwem jakoś nie są. Mimo że książka ta dywaguje nad tematem śląskości z historycznego punktu widzenia, szerokim opisem poprzez początki od zera, wojny, czasów powojennych, współczesności, to jednak na ten temat nie potrafiła mi odpowiedzieć.

Nic nigdy nie słyszałam o ołowicy. Owszem, wiem, że ludzie mieszkali i mieszkają zbyt blisko kopalń i hut, że powietrze na Śląsku jest zanieczyszczone i dlatego ich mieszkańcy zapadają na różne choroby, z którymi nie ma problemu w innych rejonach Polski, ale nie sądziłam, że władze polskie często zamiatały podobne tematy - o tak poważnej i wielkiej wadze - pod dywan, skazując tysiące ludzi na niełatwą śmierć. Pamiętam, gdy Australijczyk pytał mnie zdziwiony, dlaczego na tak sporym kontynencie układamy wioski robotnicze (w ogóle domy, bloki) pod samymi hutami, a nie w bezpiecznej odległości od nich. Cóż, najwyraźniej u nas nigdy nie sądzono pracownika zbyt dobrze.

Nie wiedziałam, że Bytom wygląda jak ser szwajcarski, że eksploatowano z niego węgiel zbyt intensywnie, na chwałę nowej Rzeczpospolitej i jej wymagań i teraz w wielu miejscach się zapada. Owszem, wiem, gdzie w Chorzowie jest ulica, na której tąpnięcie zrobiło wyrwę w asfalcie i blok, gdzie puszczona piłeczka turla się ochoczo do przeciwległej ściany, ale nigdy nie sądziłam, że spowodowane jest to tak ogromną ignorancją władz państwowych do bezpieczeństwa społeczeństwa i stanu jego terenu. Jeszcze przed lekturą miałam zamiar zamieszkać w jednym z mieszkań na Śląsku, obecnie myślę o tym w bardzo negatywny sposób, mimo że wiele kopalń przecież zamknięto.

I te wojny wielu polityków, Kazimierza Kutza, Zbigniewa Kadłubka i innych nad pozwoleniem - pozwoleniem! - Ślązakom na własną odrębną tożsamość. Niesamowite, jak Śląsk jest deprecjonowany, usuwany z opinii publicznej, mimo że jego przemysł od lat stanowił najważniejszy punkt Polski, Niemiec, Czech i innych państw, w których rękach akurat się znalazły. Dawny ogromny teren został podzielony, nawet gwara na tych terenach wygląda kompletnie inaczej. Czeski Ślązak ma obecnie mało wspólnego z tym z Polski, niemiecki również nie będzie się czuł swobodnie. Chociaż? Gdyby wspólnie założyli koalicję, może by w końcu coś z tego było. Na każdym kroku pokazują się marzenia Ślązaków o własnym miejscu - jeśli ktoś będzie miał okazję, warto pójść do teatru Zagłębia w Sosnowcu na sztukę "Nikaj", rozprawiających o różnicach Ślązaków i Zagłębiaków (część aktorów mówi po śląsku, jest z Teatru Wyspiańskiego w Katowicach), ale łącząc ten temat z fantastyką - gdyby Śląsk rzeczywiście został oderwany, wojny śląsko-zagłębiowskie, poszukiwanie Mesjasza i wreszcie założenie śląskiej kolonii w kosmosie. Abstrakcja? Może, ale trafna.

Nie podobało mi się porównanie prób dążeń Ślązaków do stworzenia własnego państwa do Żydów - użycia przy tym zwrotów jak "koszerna rolada", odrębnych od Polski świat. Insynuowane podobieństwa wydały mi się żenujące - więcej ich dzieli niż łączy, z punktów wspólnych zaznaczyłabym wyłącznie to, że i Żydzi byli swego czasu uznani za mniejszość narodową. Dalsze jednak wyszukiwanie podobieństw prowadzi do kompletnej abstrakcji - Żydzi po pierwsze zostali wygnani z terenów, na których się urodzili, uciekli w większości na inne kontynenty, ich święta są nietypowe, wreszcie - tworzyli gminy, aby się alienować od reszty społeczeństwa i chronić swoją kulturę przed asymilacją (do której i tak dochodziło, ale to temat na inną okazję), ich język od wieków jest znormalizowany (jidysz, ale i hebrajski, jako język powszechny, powstały z martwych), tradycja jest traktowana ogromnie poważnie i niezmiennie od tysięcy lat. Stawianie przy nich Ślązaka jest jak przyrównywanie sosny do palmy - oba to drzewa, ale naprawdę chcemy w to brnąc dalej?

Wiele dywagacji wokół książki, a mniej na jej temat, ale to tylko świadczy o tym, jak dobra jest to lektura. W wielu miejscach trafia w punkt, w niektórych niestety się powtarza, w innych traktuje temat śląskości z wręcz infantylnym spojrzeniem, co często nie kojarzyło mi się zbyt dobrze. Autor bardzo chciał podpiąć temat "pod siebie", zaznacza, że sam szuka swojej tożsamości, że sam jest Ślązakiem, który jeszcze się dookreśla i nie jest jedyny - także przyjezdni mieszkający na Śląsku, a nie mający śląskich korzeni czują się Ślązakami i chcą być tak traktowani, walczą o nią. W paru jednak miejscach czułam, że nie traktuję przez to autora poważnie. Niekiedy jego fantazja wykracza zbyt daleko, język staje się prostacki (nagromadzony "wkurwami" i innymi), co z jednej strony ma podkreślić emocjonalność, jaka wynika z tego problemu, ale z drugiej - dla mnie jest nie na miejscu. Jeśli zamierzamy być poważni i tak chcemy być traktowani, to zacznijmy od siebie.

Inna sprawa, że autor wyraźnie stara się dotknąć wszystkich tematów - w ogóle je znaleźć, wypytuje różnych ludzi, stara się odwiedzić wszystkie miejsca, które mogą mu pomóc w dookreślaniu własnej tożsamości. Dopiero na końcu książki wspomina o tym, że czasy powojenne dotknęły również jego rodzinę (jego prababcię zgwałcili Sowieci, zaszła w ciążę), przyznaje się także do tematów uważanych za tabu (m.in. wspomniane masowe gwałty popełniane przez "wyzwolicieli", ale i posiadanie dziadka w Wermachcie, śląskość jako "zakamuflowana opcja niemiecka") i próbuje się z nimi rozprawić oraz wytłumaczyć swojej publiczności. Mimo wszystko książkę czytało mi się dobrze, chłonęłam ją z ciekawością.